Jan Joachim Czech
Biografia
Jan Joachim Czech, znany jako jeden z najważniejszych przedstawicieli kultury śląskiej, urodził się 29 sierpnia 1888 roku w Cyganowicach, niewielkiej wsi pod Starym Sączem. Pochodził z rodziny o tradycji rolniczej - ojciec Ignacy Czech, a matka Ludwika z Górskich. Już w młodości zainteresował się muzyką i poezją, co kształtowało całe jego dalsze życie i twórczość.
W czasie I wojny światowej służył w armii austro-węskiej. Po wojnie podszedł do dorosłego życia - w 1929 roku zdał egzamin w Konserwatorium Muzycznym we Lwowie, co otworzyło przed nim nowe możliwości. W latach trzydziestych pracował jako nauczyciel w Publicznej Szkołe Państwowej w Starym Sączu, jednocześnie założył i kierował lokalną orkiestrą symfoniczną Towarzystwa Szkoły Ludowej, dbając o rozwój kultury w regionie.
Podczas okupacji niemieckiej został aresztowany, lecz po kilku tygodniach uwolniono go ze śmierci. Działając pod pseudonimem 'Paweł', uczestniczył w konspiracji i prowadził tajne zajęcia edukacyjne. Po wojnie kontynuował swoją misję pedagogiczną - był szkolnym nauczycielem śpiewu, m.in. w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Starym Sączu.
Jego twórczość muzyczna obejmuje ponad 1600 utworów. Najbardziej znana z nich to kolęda 'Hej, ponad regle', operetki 'Królowa walca' i 'Na ryterskim zamku', oratorium 'Golgota' oraz 'Suity ludowej Ziemi Sądeckiej'. Oprócz muzyki był także autodidaktą w poezji - napisał setki wierszy i innych form literackich, a także dramat 'Na ryterskim zamku'. Za zasługi na polu oświatowym, społecznym i kulturalnym otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi dwa razy w 1936 roku.
Jan Joachim Czech zmarł 1 stycznia 1955 roku w Starym Sączu. Sproczył się na lokalnym cmentarzu - na jego nagrobku widnieją słowa z jednej z jego piosenek: 'A choć czas się minie, Jaśkowa śpiewka zostanie'. Dziedzictwo artysty upamiętniało miasto: od 2013 roku coroczny festiwal artystyczny nosi jego imię, a rok 2013 ogłoszono Rokiem Jana Joachima Czecha.